{"id":78390,"date":"2024-10-23T11:47:06","date_gmt":"2024-10-23T08:47:06","guid":{"rendered":"https:\/\/www.pasveik.lt\/?p=78390\/sveikatos-ir-medicinos-naujienos"},"modified":"2024-11-03T14:23:25","modified_gmt":"2024-11-03T12:23:25","slug":"persalimas-ir-kovos-su-juo-metodai-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.pasveik.lt\/lt\/naujausi-medicinos-straipsniai\/persalimas-ir-kovos-su-juo-metodai-2\/78390\/","title":{"rendered":"Per\u0161alimas ir kovos su juo metodai"},"content":{"rendered":"\n<p>Per\u0161alimu paprastai vadinama \u016bmin\u0117 virusin\u0117 vir\u0161utini\u0173 kv\u0117pavimo tak\u0173 &nbsp;infekcija, kuria susirgus pasirei\u0161kia \u012fvairaus sunkumo simptomai, tokie kaip sloga, nosies u\u017esikim\u0161imas, \u010diaudulys, gerkl\u0117s skausmas, kosulys, subfebrilus kar\u0161\u010diavimas, galvos skausmas ir bendras silpnumas. Per\u0161alimo simptomus gali sukelti \u012fvair\u016bs virusai, ta\u010diau da\u017eniausiai yra skirtingi rinovirus\u0173 serotipai, kuri\u0173 yra daugiau nei \u0161imtas&nbsp;[1]. Kiti vaikams per\u0161alim\u0105 galintys sukelti virusai yra koronavirusai, gripo ir paragripo virusai, respiracinis sincitijaus virusas, adenovirusai, enterovirusai, \u017emogaus metapneumovirusas ir kt. (1&nbsp;lentel\u0117) [2]. D\u0117l per\u0161alimo simptomus sukelian\u010di\u0173 virus\u0173 (rinovirus\u0173, adenovirus\u0173, gripo virus\u0173) serotip\u0173 gausos, net ir turint imunitet\u0105 vienam serotipui, visada yra tikimyb\u0117 susidurti su kitu viruso serotipu. Tuo tarpu toki\u0173 virus\u0173 kaip respiracinis sincitijaus, paragripo ir koronaviruso sukeltoms infekcijoms atsparumas nesusiformuoja net ir kart\u0105 jomis persirgus, ta\u010diau pakartotinai susid\u016brus su \u0161iais virusais infekcija paprastai b\u016bna lengvesn\u0117s formos ir trunka trumpiau [2\u20133].<\/p>\n\n\n\n<p>1 lentel\u0117. <strong>Da\u017eniausi per\u0161alim\u0105 sukeliantys virusai [1, 3, 54]<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table\"><table><tbody><tr><td><strong>Virusai<\/strong><\/td><td><strong>Atvej\u0173 dalis (proc.)<\/strong><strong><\/strong><\/td><td><strong>Vyraujantis cirkuliavimo laikas<\/strong><strong><\/strong><\/td><td><strong>Kiti klinikiniai sindromai<\/strong><strong><\/strong><\/td><\/tr><tr><td>Rinovirusai (daugiau kaip 100 serotip\u0173)<\/td><td>30\u201350 proc.<\/td><td>Bet kuriuo met\u0173 laiku, pikas rugs\u0117jo, kiek ma\u017eesnis&nbsp;\u2013 kovo ir baland\u017eio m\u0117nesiais<\/td><td><\/td><\/tr><tr><td>Respiracinis sincitijaus virusas<\/td><td>5 proc.<\/td><td>Nuo lapkri\u010dio iki kovo m\u0117nesio<\/td><td>Bronchiolitas<\/td><\/tr><tr><td>Gripo virusai<\/td><td>5\u201315 proc.<\/td><td>\u017diemos sezono metu, pikas&nbsp;\u2013 vasario m\u0117nes\u012f<\/td><td>Gripas Laringitas Pneumonija<\/td><\/tr><tr><td>Paragripo virusai<\/td><td>5 proc.<\/td><td>Nuo rugs\u0117jo iki sausio m\u0117nesio, pikas spalio\u2013lapkri\u010dio m\u0117nesiais<\/td><td>Laringitas<\/td><\/tr><tr><td>Adenovirusai<\/td><td>&lt;5&nbsp;proc.<\/td><td>Nuo rugs\u0117jo iki gegu\u017e\u0117s m\u0117nesio<\/td><td>Faringitas Konjunktyvitas<\/td><\/tr><tr><td>Enterovirusai (echovirusai ir Koksakio virusai)<\/td><td>&lt;5&nbsp;proc.<\/td><td>Bet kuriuo met\u0173 laiku, pikas&nbsp;\u2013 vasar\u0105<\/td><td>Aseptinis meningitas Herpetin\u0117 angina Rank\u0173, koj\u0173 ir burnos liga<\/td><\/tr><tr><td>Koronavirusai<\/td><td>10\u201315 proc.<\/td><td>Nuo lapkri\u010dio iki vasario m\u0117nesio<\/td><td>Pneumonija Laringitas<\/td><\/tr><tr><td>\u017dmogaus metapneumovirusas<\/td><td>Ne\u017einomas<\/td><td>V\u0117lyva \u017eiema ir ankstyvas pavasaris<\/td><td>Pneumonija Bronchitas<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>Epidemiologija<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Per\u0161alti galima bet kuriuo met\u0173 laiku, ta\u010diau did\u017eiausias paplitimas b\u016bdingas ruden\u012f ir \u017eiem\u0105. \u0160iaur\u0117s pusrutulyje, taigi ir Lietuvoje, per\u0161alimo sezonas prasideda rinovirus\u0173 sukeliamomis infekcijomis rugs\u0117jo m\u0117nes\u012f, o paragripo virus\u0173&nbsp;\u2013 spalio ir lapkri\u010dio m\u0117nesiais [4]. \u017diem\u0105 b\u016bdingiausios respiracinio sincitijaus viruso, gripo virus\u0173 ir koronavirus\u0173 sukeltos infekcijos [5]. Pavasar\u012f (kovo ir baland\u017eio m\u0117nesiais) v\u0117l b\u016bdingesnis rinovirus\u0173 sukeltas sergamumo pikas. Enterovirusai da\u017eniau sukelia infekcijas vasar\u0105, ta\u010diau tiek enterovirusin\u0117s, tiek adenovirusin\u0117s infekcijos gali pasireik\u0161ti bet kuriuo per\u0161alimo sezono metu&nbsp;[6].<\/p>\n\n\n\n<p>Virus\u0173 sukelt\u0173 infekcij\u0173 plitimui reik\u0161mingi keli perdavimo keliai. Infekcijos plinta per rankas, kai palie\u010diami u\u017ekr\u0117sti \u017emon\u0117s ar daiktai, o v\u0117liau lie\u010diamos akys, nosies ar burnos gleivin\u0117. Kitas svarbus kelias yra la\u0161elinis per or\u0105, kai \u012fkvepiamos smulkios dalel\u0117s, kurias \u010diaud\u0117dami ar kos\u0117dami paskleid\u017eia u\u017esikr\u0117t\u0119 asmenys. Reik\u0161mingas yra didesni\u0173 daleli\u0173 perdavimas artimo kontakto metu, pavyzd\u017eiui, kai sloguojant u\u017esikr\u0117tusiajam dalel\u0117s patenka ant nosies ar jungin\u0117s gleivini\u0173&nbsp;[2]. Dauguma virusini\u0173 infekcij\u0173, tarp j\u0173 ir rinovirus\u0173, plinta virusais u\u017ekr\u0117stomis rankomis lie\u010diant gleivines [7]. Rizika, kad \u017emogaus \u017emogui perduos infekcij\u0105, priklauso nuo kartu praleisto laiko, kontakto artumo ir skleid\u017eiamo viruso kiekio. Dar prie\u0161 40 met\u0173 eksperimentiniuose tyrimuose \u012frodyta, kad rinovirus\u0173 plitimui pakanka 10&nbsp;sek. rank\u0173 kontakto ir nosies ar aki\u0173 gleivin\u0117s lietimo, kad i\u0161sivystyt\u0173 infekcija&nbsp;[8]. Svarbu nepamir\u0161ti, kad galima u\u017esikr\u0117sti ne tik tiesioginio kontakto su sergan\u010diuoju metu, bet ir lie\u010diant u\u017ekr\u0117stus pavir\u0161ius. Pavyzd\u017eiui, rinovirusai ant \u017emogaus odos gyvybingi i\u0161lieka apie 2&nbsp;val., o ant \u012fvairi\u0173 daikt\u0173 pavir\u0161i\u0173 (i\u0161skyrus kai kuriuos audinius)&nbsp;\u2013 net iki 1 dienos [9\u201312].<\/p>\n\n\n\n<p><strong>B\u016bdingi simptomai<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Nors infekcijos simptomai priklauso nuo suk\u0117l\u0117jo, u\u017esikr\u0117tusiojo imuninio atsako ir am\u017eiaus, dauguma simptom\u0173 yra labai pana\u0161\u016bs, tod\u0117l tiksliai diagnozuoti suk\u0117l\u0117j\u0105 \u012fmanoma tik atliktus laboratorinius tyrimus&nbsp;[1, 3, 13]. Naujagimiams per\u0161alimas da\u017eniausiai pasirei\u0161kia kar\u0161\u010diavimu ir sloga, ta\u010diau taip pat gali b\u016bti pastebimas irzlumas, pasunk\u0117j\u0119s maitinimas, suma\u017e\u0117j\u0119s apetitas, neramus miegas. Ikimokyklinio ir mokyklinio am\u017eiaus vaikams dominuojantys simptomai yra nosies u\u017esikim\u0161imas ir sloga.<\/p>\n\n\n\n<p>Prospektyviniame tyrime, kuriame tirtas 81 per\u0161alimo atvejis tarp 5\u201312 met\u0173 vaik\u0173, t\u0117vai tur\u0117jo registruoti per pirm\u0105sias 10 ligos dien\u0173 pasirei\u0161kusius simptomus [13]. Toliau pateikiami tyrime gauti rezultatai:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>nosies u\u017esikim\u0161imas pasirei\u0161k\u0117 59&nbsp;proc. vaik\u0173 ligos prad\u017eioje, 88&nbsp;proc.&nbsp;\u2013 3-i\u0105j\u0105 dien\u0105, daugiau kaip 75&nbsp;proc.&nbsp;\u2013 7-\u0105j\u0105 dien\u0105;<\/li>\n\n\n\n<li>slogos pikas registruotas 3-i\u0105j\u0105 dien\u0105 (72&nbsp;proc.) ir daugiau kaip 50&nbsp;proc.&nbsp;\u2013 6-\u0105j\u0105 dien\u0105;<\/li>\n\n\n\n<li>kosulys ligos prad\u017eioje fiksuotas 46&nbsp;proc. tiriam\u0173j\u0173, 1-\u0105j\u0105 dien\u0105&nbsp;pasiek\u0117 pik\u0105&nbsp;\u2013 69&nbsp;proc., daugiau kaip 50&nbsp;proc.&nbsp;\u2013 8-\u0105j\u0105 dien\u0105;<\/li>\n\n\n\n<li>\u010diaudulys 36&nbsp;proc. vaik\u0173 pasirei\u0161k\u0117 dar ligos prad\u017eioje, 55&nbsp;proc.&nbsp;\u20131-\u0105j\u0105 dien\u0105, daugiau nei 35&nbsp;proc.&nbsp;\u2013 6-\u0105j\u0105 dien\u0105;<\/li>\n\n\n\n<li>subfebrilus kar\u0161\u010diavimas steb\u0117tas tik 15&nbsp;proc. ligoni\u0173 pirm\u0105sias 3 ligos dienas, o v\u0117liau kar\u0161\u010diavimo da\u017enis ma\u017e\u0117jo;<\/li>\n\n\n\n<li>galvos skausmas buvo b\u016bdingas 15&nbsp;proc. ligos prad\u017eioje, 20&nbsp;proc.&nbsp;\u20131-\u0105j\u0105 dien\u0105, apie 15&nbsp;proc.&nbsp;\u2013 4-\u0105j\u0105 ligos dien\u0105.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Beveik trims ketvirtadaliams tiriam\u0173j\u0173 10-\u0105j\u0105 ligos dien\u0105 registruoti per\u0161alimui b\u016bdingi simptomai [13]. \u0160io prospektyvinio tyrimo rezultatai sutampa su literat\u016broje pateiktais duomenimis. Paprastai per\u0161alimo simptomai k\u016bdikiams ir ma\u017eiems vaikams pik\u0105 pasiekia 2\u20133 ligos dien\u0105 ir palaipsniui i\u0161nyksta per 10\u201314 dien\u0173 [13, 14].<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Komplikacijos<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Kartais per\u0161alimas gali atrodyti kaip nesud\u0117tinga liga, ta\u010diau laiku nesiimant tinkam\u0173 priemoni\u0173 gali i\u0161sivystyti \u012fvairi\u0173 su kv\u0117pavimo tak\u0173 infekcijomis susijusi\u0173 komplikacij\u0173. Viena j\u0173&nbsp;\u2013 \u016bminis vidurinis otitas. Daugumai per\u0161alimu sergan\u010di\u0173 vaik\u0173 b\u016bdingi sl\u0117gio poky\u010diai vidurin\u0117je ausyje, o tai gali sukelti vidurin\u012f otit\u0105. Vidutini\u0161kai nuo tre\u010ddalio iki pus\u0117s per\u0161alimo atvej\u0173 sukelia \u016bmin\u012f vidurin\u012f otit\u0105, pasirei\u0161kiant\u012f b\u016bgnelio u\u017edegimu ir skys\u010diu vidurin\u0117je ausyje, ta\u010diau p\u016blingo otito atvej\u0173 stebima kur kas ma\u017eiau (5\u201319&nbsp;proc. per\u0161alimo atvej\u0173) [15\u201318].<\/p>\n\n\n\n<p>Virusin\u0117s vir\u0161utini\u0173 kv\u0117pavimo tak\u0173 infekcijos yra vienas svarbiausi\u0173 bakterinio sinusito i\u0161sivystymo rizikos veiksni\u0173. Vaikams bakterinis sinusitas i\u0161sivysto nuo 6 iki 13&nbsp;proc. virusin\u0117mis vir\u0161utini\u0173 kv\u0117pavimo tak\u0173 infekcijomis sergan\u010di\u0173 vaik\u0173. Antrin\u0119 bakterin\u0119 infekcij\u0105 reik\u0117t\u0173 \u012ftarti, jei per\u0161alimo simptomai t\u0119siasi ir b\u016bkl\u0117 neger\u0117ja daugiau kaip 10 dien\u0173, pasirei\u0161kia sunk\u016bs simptomai (febrilus kar\u0161\u010diavimas, p\u016blingos i\u0161skyros i\u0161 nosies, sunki bendra b\u016bkl\u0117) ir jei simptomai blog\u0117ja (gaus\u0117ja sloga, kosulys, pasirei\u0161kia nauja kar\u0161\u010diavimo banga)&nbsp;[16].<\/p>\n\n\n\n<p>Apatini\u0173 kv\u0117pavimo tak\u0173 infekcijos, tokios kaip pneumonija, n\u0117ra da\u017ena per\u0161alimo komplikacija. J\u0105 reik\u0117t\u0173 \u012ftarti esant naujai kar\u0161\u010diavimo bangai ar u\u017esit\u0119sus kosuliui. Be to, virusin\u0117s vir\u0161utini\u0173 kv\u0117pavimo tak\u0173 infekcijos gali sukelti \u0161vok\u0161\u010diant\u012f alsavim\u0105 ir astmos pa\u016bm\u0117jim\u0105 [19\u201322].<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Gydymas<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Per\u0161alimo sukeltiems simptomams mal\u0161inti rekomenduojamos \u012fvairios priemon\u0117s. Kaip ir sergant kitomis kv\u0117pavimo tak\u0173 infekcijomis, pacientams rekomenduojama vartoti pakankamai skys\u010di\u0173, siekiant suskystinti i\u0161skyras ir sudr\u0117kinti kv\u0117pavimo tak\u0173 gleivin\u0119 [23]. \u0160ilti skys\u010diai (pvz., arbata, sultinys) ramina gleivin\u0119, atpalaiduoja kv\u0117pavimo takus ir palengvina gleivi\u0173 i\u0161 nosies pasi\u0161alinim\u0105 (d\u0117l \u0161ilt\u0173 gar\u0173 poveikio) [23\u201325].<\/p>\n\n\n\n<p>Kitas nebrangus, nekenksmingas ir naudingas metodas yra i\u0161orinis druskos tirpal\u0173 naudojimas. Druskos tirpalais plaunant nosies ertm\u0119, pa\u0161alinamos gleiv\u0117s ir jose esantys mikrobai, pagerinamas mukociliarinis klirensas, sukeliama vazokonstrikcija. Galimas nepageidaujamas poveikis&nbsp;\u2013 gleivin\u0117s sudirginimas, re\u010diau&nbsp;\u2013 kraujavimas i\u0161 nosies. Galimi \u012fvair\u016bs druskos tirpal\u0173 panaudojimo metodai. K\u016bdikiams druskos tirpalai gali b\u016bti naudojami nosies la\u0161\u0173 pavidalu ar plaunant su nosies aspiratoriumi, o vyresniems vaikams naudojami pur\u0161kalai ar \u012fvairios nosies praplovimo metodikos [26]. 2015&nbsp;metais atliktos sistemin\u0117s ap\u017evalgos, per\u017ei\u016br\u0117jus 5 atsitiktin\u0117s imties tyrimus (\u012ftraukti 544 vaikai ir 205 suaugusieji), i\u0161vadose teigiama, kad druskos tirpal\u0173 i\u0161orinis panaudojimas palengvina vir\u0161utini\u0173 kv\u0117pavimo tak\u0173 simptomus. Did\u017eiausio tyrimo i\u0161vadose teigiama, kad druskos tirpal\u0173 naudojimas \u0161iek tiek palengvino simptomus, suma\u017eino kit\u0173 gydymo metod\u0173 poreik\u012f, suma\u017eino ligos simptom\u0173 pasikartojim\u0105 ir dien\u0173 d\u0117l ligos mokykloje nebuvim\u0105&nbsp;[27\u201328].<\/p>\n\n\n\n<p>Dar vienas pagalbinis metodas&nbsp;\u2013 oro dr\u0117kinimas. Nors oro dr\u0117kinimo patalpose nauda n\u0117ra i\u0161samiai i\u0161tirta, v\u0117si\u0173 gar\u0173 garintuvai sudr\u0117kina or\u0105, sudarydami s\u0105lygas lengviau pasi\u0161alinti nosies i\u0161skyroms&nbsp;[29\u201330]. Svarbu laikytis gamintojo nurodyt\u0173 garintuvo valymo rekomendacij\u0173, siekiant i\u0161vengti papildom\u0173 infekcij\u0173 ar inhaliacij\u0173 sukelto kv\u0117pavimo tak\u0173 pa\u017eeidimo [31\u201333]. Kar\u0161t\u0173 gar\u0173 inhaliacijos sergant per\u0161alimu n\u0117ra rekomenduojamos. 2017 metais atliktoje sistemin\u0117je ap\u017evalgoje buvo vertinti 6 atsitiktin\u0117s imties tyrim\u0173, kuriuose tirtas pakaitinto oro inhaliacij\u0173 poveikis per\u0161alimo simptomams, rezultatai buvo prie\u0161taringi, o viename j\u0173 teigiama, kad toki\u0173 gar\u0173 naudojimas nepalengvino \u016bmini\u0173 kv\u0117pavimo tak\u0173 infekcij\u0173 simptom\u0173 [34\u201335].<\/p>\n\n\n\n<p>T\u0117vams svarbu suteikti informacij\u0105, kad per\u0161alimo simptom\u0173 medikamentais gydyti nereikia, i\u0161skyrus atvejus, kai jie trikdo kasdien\u0119 vaiko veikl\u0105, pavyzd\u017eiui, sutrinka miegas, sunku gerti ir valgyti, nuolat jau\u010diamas didelis diskomfortas, kt. Esant indikacijoms, per\u0161alimo simptomams gydyti neretai pasirenkami \u012fvair\u016bs nereceptiniai medikamentai, kurie naudojami pavieniui ar yra derinami su kitais vaistais (pvz., antihistamininiai, dekongestantai, mukolitikai, kosul\u012f slopinantys ar atsikos\u0117jim\u0105 gerinantys vaistai, antipiretikai)&nbsp;[36].<\/p>\n\n\n\n<p>Jei pirmosiomis per\u0161alimo dienomis vargina kar\u0161\u010diavimas, galima vartoti antipiretikus, tokius kaip acetaminofenas (k\u016bdikiams nuo 3 m\u0117nesi\u0173) ar ibuprofenas (k\u016bdikiams nuo 6 m\u0117nesi\u0173), ta\u010diau rekomenduojama d\u0117l doz\u0117s pasitarti su gydytoju ar vaistininku, siekiant i\u0161vengti perdozavimo [37].<\/p>\n\n\n\n<p>Ne ma\u017eiau diskomforto vaikams sukelia per\u0161alimui b\u016bdingi simptomai&nbsp;\u2013 nosies u\u017esikim\u0161imas ir sloga, neretai trikdantys k\u016bdiki\u0173 ir ma\u017e\u0173 vaik\u0173 girdym\u0105, maitinim\u0105 [38]. \u0160iems simptomams mal\u0161inti gali b\u016bti pasirenkami anks\u010diau min\u0117ti druskos tirpalai (pur\u0161kalai, la\u0161ai, praplovim\u0173 metodikos), pakankamas skys\u010di\u0173 vartojimas ir oro dr\u0117kinimas [39]. Metaanaliz\u0117je i\u0161analizavus 35 studijas (\u012ftraukta beveik 9&nbsp;t\u016bkst. pacient\u0173), \u012fvertintas antihistaminini\u0173 preparat\u0173 panaudojimas vir\u0161utini\u0173 kv\u0117pavimo tak\u0173 infekcij\u0173 sukeltiems simptomams ma\u017einti. Statisti\u0161kai patikimo simptom\u0173 (nosies u\u017esikim\u0161imas, sloga, \u010diaudulys) pager\u0117jimo nenustatyta, ta\u010diau sud\u0117tin\u0117s terapijos dekongestantais metu steb\u0117tas b\u016bkl\u0117s pager\u0117jimas [40]. Kitoje ap\u017evalgoje teigiama, kad vartojant i\u0161orinius dekongestantus nustatytas statisti\u0161kai reik\u0161mingas pager\u0117jimas vertinant nosies u\u017esikim\u0161im\u0105 (6proc. pager\u0117jimas, PI 95 proc. 3\u20139&nbsp;proc.) [41]. Dekongestantai gali b\u016bti vartojami peroraliniu b\u016bdu (pseudoefedrinas, fenilefrinas) ar i\u0161ori\u0161kai (oksimetazolinas, ksilometazolinas, fenilefrinas), jie sukelia vazokonstrikcij\u0105 nosies gleivin\u0117je, tod\u0117l da\u017eniausiai juos rekomenduojama vartoti 2\u20133 dienas, siekiant i\u0161vengti nepageidaujam\u0173 rei\u0161kini\u0173 [2, 42].<\/p>\n\n\n\n<p>Kitas da\u017enas per\u0161alimo simptomas&nbsp;\u2013 kosulys. Neretai t\u0117vai vaikams stengiasi duoti kosul\u012f slopinan\u010dius preparatus, ta\u010diau b\u016btina \u017einoti, kad kosint pasi\u0161alina kv\u0117pavimo takuose susikaupusios i\u0161skyros, o slopinant kosul\u012f sustabdomas \u0161is nat\u016bralus organizmo apsauginis mechanizmas [36, 43]. Siekiant palengvinti atsikos\u0117jim\u0105, reik\u0117t\u0173 pirmenyb\u0119 teikti jau anks\u010diau min\u0117tiems metodams&nbsp;(gerti \u0161iltus skys\u010dius, vartoti med\u0173, pastiles), o ne \u012fvairiems kosul\u012f veikiantiems medikamentams [44]. Nors yra atlikta daug \u012fvairi\u0173 tyrim\u0173 su kosul\u012f ir slog\u0105 veikian\u010diais medikamentais (antihistamininiais, intranazaliniais gliukokortikoidais, kosul\u012f slopinan\u010diais vaistais, mukolitikais, bronchodilatatoriais), teigiamas j\u0173 poveikis, palyginti su placebu, slopinant per\u0161alimo simptomus, n\u0117ra \u012frodytas [38, 45\u201349].<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Per\u0161alimo prevencija<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Siekiant i\u0161vengti per\u0161alimo simptom\u0173, rekomenduojama laiku imtis profilaktini\u0173 priemoni\u0173. B\u016btina laikytis higienos rekomendacij\u0173 (rank\u0173 plovimas, vengti liesti burn\u0105, nos\u012f ar akis), kuriomis galima apsisaugoti nuo infekcij\u0173 plitimo. Tyrimais \u012frodytas ma\u017eesnis infekcijos perdavimas rankas dezinfekuojant alkoholiniais dezinfekantais ar virucidiniais preparatais (jodu, salicilo r\u016bg\u0161timi, pirogliutamo r\u016bg\u0161timi)&nbsp;[50\u201352]. Taip pat naudingas pavir\u0161i\u0173 dezinfekavimas, siekiant suma\u017einti virus\u0173 plitim\u0105 [53]. \u017dolini\u0173 preparat\u0173, vitamino C ir D, cinko ir probiotik\u0173 vartojimas yra paplit\u0119s, ta\u010diau n\u0117ra moksli\u0161kai \u012frodytas j\u0173 efektyvumas per\u0161alimo prevencijai.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Aist\u0117 Aleknait\u0117<\/strong><br>Vilniaus universiteto ligonin\u0117s Santaros klinikos<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><strong>LITERAT\u016aRA<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>1. <a href=\"https:\/\/www.uptodate.com\/contents\/the-common-cold-in-children-clinical-features-and-diagnosis\/abstract\/1\">Heikkinen T, J\u00e4rvinen A. The common cold. Lancet 2003; 361:51.<\/a><br>2. <a href=\"https:\/\/www.uptodate.com\/contents\/the-common-cold-in-children-clinical-features-and-diagnosis\/abstract\/2\">Pappas DE, Hendley JO. The common cold and decongestant therapy. Pediatr Rev 2011; 32:47.<\/a><br>3. <a href=\"https:\/\/www.uptodate.com\/contents\/the-common-cold-in-children-clinical-features-and-diagnosis\/abstract\/5\">Kirkpatrick GL. The common cold. Prim Care 1996;23:657.<\/a><br>4. <a href=\"https:\/\/www.uptodate.com\/contents\/the-common-cold-in-children-clinical-features-and-diagnosis\/abstract\/6\">Monto AS. The seasonality of rhinovirus infections and its implications for clinical recognition. Clin Ther 2002;24:1987.<\/a><br>5. <a href=\"https:\/\/www.uptodate.com\/contents\/the-common-cold-in-children-clinical-features-and-diagnosis\/abstract\/7\">Sung RY, Murray HG, Chan RC, et al. Seasonal patterns of respiratory syncytial virus infection in Hong Kong: a preliminary report. J Infect Dis 1987;156:527.<\/a><br>6. <a href=\"https:\/\/www.uptodate.com\/contents\/the-common-cold-in-children-clinical-features-and-diagnosis\/abstract\/8\">Hendley JO. Epidemiology, pathogenesis, and treatment of the common cold. Semin Pediatr Infect Dis 1998;9:50.<\/a><br>7. <a href=\"https:\/\/www.uptodate.com\/contents\/the-common-cold-in-children-clinical-features-and-diagnosis\/abstract\/9\">Hendley JO, Gwaltney JM Jr. Mechanisms of transmission of rhinovirus infections. Epidemiol Rev 1988; 10:243.<\/a><br>8. <a href=\"https:\/\/www.uptodate.com\/contents\/the-common-cold-in-children-clinical-features-and-diagnosis\/abstract\/10\">Gwaltney JM Jr, Moskalski PB, Hendley JO. Hand-to-hand transmission of rhinovirus colds. Ann Intern Med 1978; 88:463.<\/a><br>9. <a href=\"https:\/\/www.uptodate.com\/contents\/the-common-cold-in-children-clinical-features-and-diagnosis\/abstract\/12\">Hendley JO, Wenzel RP, Gwaltney JM Jr. Transmission of rhinovirus colds by self-inoculation. N Engl J Med 1973;288:1361.<\/a><br>10. <a href=\"https:\/\/www.uptodate.com\/contents\/the-common-cold-in-children-clinical-features-and-diagnosis\/abstract\/13\">Gwaltney JM Jr, Hendley JO. Transmission of experimental rhinovirus infection by contaminated surfaces. Am J Epidemiol 1982;116:828.<\/a><br>11. <a href=\"https:\/\/www.uptodate.com\/contents\/the-common-cold-in-children-clinical-features-and-diagnosis\/abstract\/14\">Winther B, McCue K, Ashe K, et al. Environmental contamination with rhinovirus and transfer to fingers of healthy individuals by daily life activity. J Med Virol 2007; 79:1606.<\/a><br>12. <a href=\"https:\/\/www.uptodate.com\/contents\/the-common-cold-in-children-clinical-features-and-diagnosis\/abstract\/15\">Winther B, McCue K, Ashe K, et al. Rhinovirus contamination of surfaces in homes of adults with natural colds: transfer of virus to fingertips during normal daily activities. J Med Virol 2011;83:906.<\/a><br>13. <a href=\"https:\/\/www.uptodate.com\/contents\/the-common-cold-in-children-clinical-features-and-diagnosis\/abstract\/33\">Pappas DE, Hendley JO, Hayden FG, Winther B. Symptom profile of common colds in school-aged children. Pediatr Infect Dis J 2008;27:8.<\/a><br>14. <a href=\"https:\/\/www.uptodate.com\/contents\/the-common-cold-in-children-management-and-prevention\/abstract\/7\">Hay AD, Wilson AD. The natural history of acute cough in children aged 0 to 4 years in primary care: a systematic review. Br J Gen Pract 2002;52:401.<\/a><br>15. <a href=\"https:\/\/www.uptodate.com\/contents\/the-common-cold-in-children-clinical-features-and-diagnosis\/abstract\/45\">Winther B, Alper CM, Mandel EM, et al. Temporal relationships between colds, upper respiratory viruses detected by polymerase chain reaction, and otitis media in young children followed through a typical cold season. Pediatrics 2007;119:1069.<\/a><br>16. <a href=\"https:\/\/www.uptodate.com\/contents\/the-common-cold-in-children-clinical-features-and-diagnosis\/abstract\/46\">Revai K, Dobbs LA, Nair S, et al. Incidence of acute otitis media and sinusitis complicating upper respiratory tract infection: the effect of age. Pediatrics 2007;119:e1408.<\/a><br>17. <a href=\"https:\/\/www.uptodate.com\/contents\/the-common-cold-in-children-clinical-features-and-diagnosis\/abstract\/47\">Armengol CE, Hendley JO, Winther B. Occurrence of acute otitis media during colds in children younger than four years. Pediatr Infect Dis J 2011;30:518.<\/a><br>18. <a href=\"https:\/\/www.uptodate.com\/contents\/the-common-cold-in-children-clinical-features-and-diagnosis\/abstract\/48\">Hendley JO. Clinical practice. Otitis media. N Engl J Med 2002;347:1169.<\/a><br>19. <a href=\"https:\/\/www.uptodate.com\/contents\/community-acquired-pneumonia-in-children-clinical-features-and-diagnosis\/abstract\/4\">Murphy CG, van de Pol AC, Harper MB, Bachur RG. Clinical predictors of occult pneumonia in the febrile child. Acad Emerg Med 2007;14:243.<\/a><br>20. <a href=\"https:\/\/www.uptodate.com\/contents\/asthma-in-children-younger-than-12-years-initial-evaluation-and-diagnosis\/abstract\/12\">Gern JE. Viral respiratory infection and the link to asthma. Pediatr Infect Dis J 2008; 27:S97.<\/a><br>21. <a href=\"https:\/\/www.uptodate.com\/contents\/asthma-in-children-younger-than-12-years-initial-evaluation-and-diagnosis\/abstract\/13\">Heymann PW, Carper HT, Murphy DD, et al. Viral infections in relation to age, atopy, and season of admission among children hospitalized for wheezing. J Allergy Clin Immunol 2004; 114:239.<\/a><br>22. <a href=\"https:\/\/www.uptodate.com\/contents\/asthma-in-children-younger-than-12-years-initial-evaluation-and-diagnosis\/abstract\/14\">Tarlo SM, Broder I, Corey P, et al. A case-control study of the role of cold symptoms and other historical triggering factors in asthma exacerbations. Can Respir J 2000; 7:42.<\/a><br>23. World Health Organization. Cough and cold remedies for the treatment of acute respiratory infections in young children, 2001. Interneto prieiga [2018-09-08]: http:\/\/www.who.int\/maternal_child_adolescent\/documents\/fch_cah_01_02\/en\/<br>24. <a href=\"https:\/\/www.uptodate.com\/contents\/the-common-cold-in-children-management-and-prevention\/abstract\/14\">Saketkhoo K, Januszkiewicz A, Sackner MA. Effects of drinking hot water, cold water, and chicken soup on nasal mucus velocity and nasal airflow resistance. Chest 1978; 74:408.<\/a><br>25. <a href=\"https:\/\/www.uptodate.com\/contents\/the-common-cold-in-children-management-and-prevention\/abstract\/18\">Sanu A, Eccles R. The effects of a hot drink on nasal airflow and symptoms of common cold and flu. Rhinology 2008; 46:271.<\/a><br>26. <a href=\"https:\/\/www.uptodate.com\/contents\/the-common-cold-in-children-management-and-prevention\/abstract\/19\">Achilles N, M\u00f6sges R. Nasal saline irrigations for the symptoms of acute and chronic rhinosinusitis. Curr Allergy Asthma Rep 2013; 13:229.<\/a><br>27. <a href=\"https:\/\/www.uptodate.com\/contents\/the-common-cold-in-children-management-and-prevention\/abstract\/21\">King D, Mitchell B, Williams CP, Spurling GK. Saline nasal irrigation for acute upper respiratory tract infections. Cochrane Database Syst Rev 2015; :CD006821.<\/a><br>28. <a href=\"https:\/\/www.uptodate.com\/contents\/the-common-cold-in-children-management-and-prevention\/abstract\/22\">Slapak I, Skoup\u00e1 J, Strnad P, Horn\u00edk P. Efficacy of isotonic nasal wash (seawater) in the treatment and prevention of rhinitis in children. Arch Otolaryngol Head Neck Surg 2008; 134:67.<\/a><br>29. Parental instruction sheets. The common cold. In: Textbook of Pediatric Emergency Medicine, 6th, Fleisher GR, Ludwig S (Eds), Lippincott Williams &amp; Wilkins, Philadelphia 2010. p.1894.<br>30. American Academy of Pediatrics. Caring for a child with a viral infection. Interneto prieiga [2018-09-08]: http:\/\/www.healthychildren.org\/English\/health-issues\/conditions\/ear-nose-throat\/pages\/Caring-for-a-Child-with-a-Viral-Infection.aspx<br>31. <a href=\"https:\/\/www.uptodate.com\/contents\/the-common-cold-in-children-management-and-prevention\/abstract\/25\">Joly JR, D\u00e9ry P, Gauvreau L, et al. Legionnaires&#8217; disease caused by Legionella dumoffii in distilled water. CMAJ 1986; 135:1274.<\/a><br>32. <a href=\"https:\/\/www.uptodate.com\/contents\/the-common-cold-in-children-management-and-prevention\/abstract\/26\">Daftary AS, Deterding RR. Inhalational lung injury associated with humidifier &#8222;white dust&#8221;. Pediatrics 2011; 127:e509.<\/a><br>33. <a href=\"https:\/\/www.uptodate.com\/contents\/the-common-cold-in-children-management-and-prevention\/abstract\/27\">Volpe BT, Sulavik SB, Tran P, Apter A. Hypersensitivity pneumonitis associated with a portable home humidifier. Conn Med 1991; 55:571.<\/a><br>34. <a href=\"https:\/\/www.uptodate.com\/contents\/the-common-cold-in-children-management-and-prevention\/abstract\/29\">Singh M, Singh M, Jaiswal N, Chauhan A. Heated, humidified air for the common cold. Cochrane Database Syst Rev 2017; 8:CD001728.<\/a><br>35. <a href=\"https:\/\/www.uptodate.com\/contents\/the-common-cold-in-children-management-and-prevention\/abstract\/30\">Little P, Moore M, Kelly J, et al. Ibuprofen, paracetamol, and steam for patients with respiratory tract infections in primary care: pragmatic randomised factorial trial. BMJ 2013; 347:f6041.<\/a><br>36. World Health Organization. Cough and cold remedies for the treatment of acute respiratory infections in young children, 2001. Interneto prieiga [2018-09-08]: <a href=\"http:\/\/whqlibdoc.who.int\/hq\/2001\/WHO_FCH_CAH_01.02.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">http:\/\/whqlibdoc.who.int\/hq\/2001\/WHO_FCH_CAH_01.02.pdf<\/a><br>37. <a href=\"https:\/\/www.uptodate.com\/contents\/the-common-cold-in-children-management-and-prevention\/abstract\/49\">Kim SY, Chang YJ, Cho HM, et al. Non-steroidal anti-inflammatory drugs for the common cold. Cochrane Database Syst Rev 2015; :CD006362.<\/a><br>38. <a href=\"https:\/\/www.uptodate.com\/contents\/the-common-cold-in-children-management-and-prevention\/abstract\/13\">Kelly LF. Pediatric cough and cold preparations. Pediatr Rev 2004; 25:115.<\/a><br>39. <a href=\"https:\/\/www.uptodate.com\/contents\/the-common-cold-in-children-management-and-prevention\/abstract\/17\">Gadomski A, Horton L. The need for rational therapeutics in the use of cough and cold medicine in infants. Pediatrics 1992; 89:774.<\/a><br>40. Sutter AI, Lemiengre M, Campbell H, Mackinnon HF. Antihistamines for the common cold. Cochrane Database Syst Rev. 2003; (3):CD001267<br>41. Taverner D, Latte J. Nasal decongestants for the common cold. Cochrane Database Syst Rev. 2007 Jan 24; (1):CD001953.<br>42. <a href=\"https:\/\/www.uptodate.com\/contents\/the-common-cold-in-children-management-and-prevention\/abstract\/51\">Morales-Carpi C, Torres-Chazarra C, Lurbe E, et al. Cold medication containing oral phenylephrine as a cause of hypertension in children. Eur J Pediatr 2008; 167:947.<\/a><br>43. <a href=\"https:\/\/www.uptodate.com\/contents\/the-common-cold-in-children-management-and-prevention\/abstract\/3\">Use of codeine- and dextromethorphan-containing cough remedies in children. American Academy of Pediatrics. Committee on Drugs. Pediatrics 1997; 99:918.<\/a><br>44. <a href=\"https:\/\/www.uptodate.com\/contents\/the-common-cold-in-children-management-and-prevention\/abstract\/56\">Paul IM, Beiler JS, Vallati JR, et al. Placebo effect in the treatment of acute cough in infants and toddlers: a randomized clinical trial. JAMA Pediatr 2014; 168:1107.<\/a><br>45. <a href=\"https:\/\/www.uptodate.com\/contents\/the-common-cold-in-children-management-and-prevention\/abstract\/35\">Paul IM, Yoder KE, Crowell KR, et al. Effect of dextromethorphan, diphenhydramine, and placebo on nocturnal cough and sleep quality for coughing children and their parents. Pediatrics 2004; 114:e85.<\/a><br>46. <a href=\"https:\/\/www.uptodate.com\/contents\/the-common-cold-in-children-management-and-prevention\/abstract\/68\">Hayward G, Thompson MJ, Perera R, et al. Corticosteroids for the common cold. Cochrane Database Syst Rev 2015; :CD008116.<\/a><br>47. <a href=\"https:\/\/www.uptodate.com\/contents\/the-common-cold-in-children-management-and-prevention\/abstract\/36\">Schroeder K, Fahey T. Should we advise parents to administer over the counter cough medicines for acute cough? Systematic review of randomised controlled trials. Arch Dis Child 2002; 86:170.<\/a><br>48. <a href=\"https:\/\/www.uptodate.com\/contents\/the-common-cold-in-children-management-and-prevention\/abstract\/41\">Smith SM, Schroeder K, Fahey T. Over-the-counter (OTC) medications for acute cough in children and adults in community settings. Cochrane Database Syst Rev 2014; :CD001831.<\/a><br>49. <a href=\"https:\/\/www.uptodate.com\/contents\/the-common-cold-in-children-management-and-prevention\/abstract\/6\">Shields MD, Bush A, Everard ML, et al. BTS guidelines: Recommendations for the assessment and management of cough in children. Thorax 2008; 63 Suppl 3:iii1.<\/a><br>50. American Academy of Pediatrics. Management and prevention of infectious diseases. In: Red Book: 2018 Report of the Committee on Infectious Diseases, 31st ed, Kimberlin DW, Brady MT, Jackson MA, Long SS (Eds), American Academy of Pediatrics, Itasca, IL 2018. p.125.<br>51. <a href=\"https:\/\/www.uptodate.com\/contents\/the-common-cold-in-children-management-and-prevention\/abstract\/92\">Lee GM, Salomon JA, Friedman JF, et al. Illness transmission in the home: a possible role for alcohol-based hand gels. Pediatrics 2005; 115:852.<\/a><br>52. <a href=\"https:\/\/www.uptodate.com\/contents\/the-common-cold-in-children-management-and-prevention\/abstract\/93\">Sandora TJ, Taveras EM, Shih MC, et al. A randomized, controlled trial of a multifaceted intervention including alcohol-based hand sanitizer and hand-hygiene education to reduce illness transmission in the home. Pediatrics 2005; 116:587.<\/a><br>53. <a href=\"https:\/\/www.uptodate.com\/contents\/the-common-cold-in-children-management-and-prevention\/abstract\/95\">Gwaltney JM Jr, Hendley JO. Transmission of experimental rhinovirus infection by contaminated surfaces. Am J Epidemiol 1982; 116:828.<\/a><br>54. Pappas DE, Hendley JO. The common cold. In: Principles and Practice of Pediatric Infectious Diseases, 3<sup>rd<\/sup>ed, Long SS, Pickering LK, Prober CG (Eds), Churchill Livingstone, Philadelphia 2008. p.203.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Per\u0161alimu paprastai vadinama \u016bmin\u0117 virusin\u0117 vir\u0161utini\u0173 kv\u0117pavimo tak\u0173 &nbsp;infekcija, kuria susirgus pasirei\u0161kia \u012fvairaus sunkumo simptomai, tokie kaip sloga, nosies u\u017esikim\u0161imas, \u010diaudulys, gerkl\u0117s skausmas, kosulys, subfebrilus kar\u0161\u010diavimas, galvos skausmas ir bendras silpnumas. Per\u0161alimo simptomus gali sukelti \u012fvair\u016bs virusai, ta\u010diau da\u017eniausiai yra skirtingi rinovirus\u0173 serotipai, kuri\u0173 yra daugiau nei \u0161imtas&nbsp;[1]. Kiti vaikams per\u0161alim\u0105 galintys sukelti virusai yra&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":35,"featured_media":78391,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[27322],"tags":[],"site":[27309],"post_item_type":[27345],"class_list":["post-78390","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ligu-gydymas","site-imunitetas-lt"],"acf":{"post_sites":[27309]},"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.pasveik.lt\/lt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/78390","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.pasveik.lt\/lt\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.pasveik.lt\/lt\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pasveik.lt\/lt\/wp-json\/wp\/v2\/users\/35"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pasveik.lt\/lt\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=78390"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.pasveik.lt\/lt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/78390\/revisions"}],"acf:term":[{"embeddable":true,"taxonomy":"site","href":"https:\/\/www.pasveik.lt\/lt\/wp-json\/wp\/v2\/site\/27309"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pasveik.lt\/lt\/wp-json\/wp\/v2\/media\/78391"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.pasveik.lt\/lt\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=78390"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pasveik.lt\/lt\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=78390"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pasveik.lt\/lt\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=78390"},{"taxonomy":"site","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pasveik.lt\/lt\/wp-json\/wp\/v2\/site?post=78390"},{"taxonomy":"post_item_type","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pasveik.lt\/lt\/wp-json\/wp\/v2\/post_item_type?post=78390"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}